سرفه كه آن را به عرف اطبّا سعال مىنامند و آن حركتى است از سينه و شش كه به سبب آن دفع موذى از خود كند . و سببب آن اگر ماده حاره باشد كه از دماغ به شش و اعضاى سينه ريخته باشد ، علامتش خشكى سرفه است ؛ يعنى به سرفه چيزى دفع نمىشده باشد يا اينكه سرفه در شب بيشتر بوده باشد و سوزش و خارش گلو و اعضاى سينه . علاجش اين است كه منع نزول ماده به شربت خشخاش نمايند و از شيرينى و چربى و ترشى و آب سرد احتراز نمايد و اگر شربت خشخاش را با لعاب بهدانه و لعاب بزرقطونا و شيرهء تخم كدو و شيرهء تخم كاهو و سفوف سعال ميل نمايند بهتر است . طريق ساختن سفوف سعال اين است : تخم اسفناج ، شكر تيغال ، از هريك ، پنج مثقال ؛ نشاسته ، صمغ عربى ، از هريك ، دو مثقال و نيم ؛ ربّ السوس ، نبات سفيد ، از هريك ، يك مثقال و نيم ؛ اجزاء را نرم كوبيده ، سفوف سازند و هر روز سه مثقال شربت خشخاش را با يك مثقال از اين سفوف و لعاب‌ها و شيره‌ها كه مذكور شد ، ميل نمايند . اگر شربت خشخاش ميسّر نشود ، هر روزه طرف آخر روز به قدر يك ماش افيون فروبرند و در شب وقت خواب ، اين حبّ در دهان نگاه دارند : نشاسته ، كتيرا ، صمغ عربى ، گل ارمنى ، از هريك ، دو مثقال ؛ مغز بادام شيرين مقشر ، باقلاى مقشر ، تخم خشخاش ، پوست خشخاش ، از هريك ، يك مثقال ؛ اجزاء را نرم كوبيده ، سفوف سازند با لعاب بزرقطونا حب‌ّهاى پهن به قدر نيم نخود ساخته ، مكرر در دهان نگاه دارند . و حبّ اولى كه در نزله مذكور شد ، در اين نوع نافع و مجرب است . حبّى ديگر كه در اين نوع و بسيارى از سرفه‌ها نافع است و مجرب و فقير ،